Cổng làng Nôm.

Theo các bậc cao niên trong làng, trước đây người dân nơi đây chủ yếu sống bằng nghề buôn đồng nát. Nhờ sự cần cù, chịu khó và nhạy bén trong làm ăn, nghề này đã góp phần giúp đời sống kinh tế dần khấm khá. Chính sự khởi sắc ấy đã hun đúc nên diện mạo làng quê bề thế, nơi đình, chùa, chợ, cầu và cổng làng kết hợp thành một quần thể kiến trúc đặc trưng, hài hòa.

Những ngôi nhà thờ cổ ở làng Nôm.

Điểm nhấn đầu tiên đón bước chân du khách là cổng làng cổ kính phủ màu rêu phong, được xây dựng cách đây hàng trăm năm. Dù đã trải qua nhiều tác động của chiến tranh và thời gian, cổng làng vẫn giữ được những đường nét chạm khắc tinh xảo; vòm cổng khắc dòng chữ “Đồng Cầu Nôm” như một dấu ấn lịch sử. Bước qua cổng làng, không gian như chậm lại, mở ra trước mắt là bức tranh làng quê thanh bình với con đường gạch đỏ, những mái nhà cổ nép mình dưới tán cây xanh.

Không gian cổ kính của làng Nôm, xã Đại Đồng.

Trung tâm làng là ao chung phẳng lặng, soi bóng những tán cổ thụ và nếp nhà xưa, vốn là không gian sinh hoạt gắn kết bao thế hệ. Cùng với đó, ba giếng đá cổ hàng trăm năm tuổi vẫn được lưu giữ như những “chứng nhân” lịch sử, phản chiếu vẻ đẹp bình yên của làng quê.

Đi sâu vào làng Nôm, du khách sẽ bắt gặp quần thể di tích trung tâm với đình Tam Giang uy nghi bên cây đa, giếng nước và những nhà thờ họ cổ kính. Đình Tam Giang thờ Đức Thánh Tam Giang, được xây dựng theo lối kiến trúc chữ “tam”, hướng ra ao làng. Theo bà Vũ Thị Oanh (Ban Quản lý di tích tỉnh Hưng Yên): Đình tọa lạc trên thế đất “long hổ ôm ấp, sơn thủy quấn quanh”. Trải qua bao thăng trầm, di tích vẫn lưu giữ gần như nguyên vẹn nét kiến trúc truyền thống với hệ thống vì kèo và các chi tiết chạm khắc tinh xảo.

Làng Nôm hiện còn lưu giữ khoảng 4 ngôi nhà cổ hơn 100 năm tuổi với kiến trúc năm gian truyền thống, sân gạch và vườn cây xanh mát. Chia sẻ về tâm huyết gìn giữ, ông Phùng Văn Kiên, chủ nhân một ngôi nhà cổ cho biết: Đây không chỉ là nơi ở mà còn là ký ức của nhiều thế hệ; gia đình tôi luôn cố gắng bảo tồn nguyên trạng để giữ gìn hồn cốt làng quê.

Cầu đá cổ làng Nôm.

Một trong những công trình độc đáo nhất của làng Nôm là cầu đá cổ bắc qua sông Nguyệt Đức. Cầu được ghép từ những khối đá lớn, với 9 nhịp uốn cong mềm mại; mỗi nhịp đều được chạm khắc hình đầu rồng tinh xảo. Hơn hai thế kỷ trôi qua, cây cầu đá vẫn lặng lẽ nối đôi bờ sông Nguyệt Đức, như chứng nhân bền bỉ của bao đổi thay nơi làng quê Bắc Bộ.

Chùa Nôm mang đậm kiến trúc truyền thống Bắc Bộ.

Qua cầu là chùa Nôm (tên chữ Linh Thông cổ tự) – ngôi chùa cổ nổi tiếng với hơn 100 pho tượng đất nung, được bảo tồn gần như nguyên vẹn. Không gian chùa rộng rãi, mang đậm kiến trúc truyền thống với tam quan, gác chuông, tam bảo…, tạo nên vẻ uy nghi, tĩnh tại.

Những pho tượng đất hiện được lưu giữ tại chùa Nôm.

Phía trước chùa là chợ Nôm, một trong những chợ quê cổ hiếm hoi còn giữ được nét xưa. Chợ họp theo phiên vào các ngày có số cuối là 1, 4, 6, 9 hằng tháng. Những gian chợ được xây bằng gạch mộc, không trát vữa, mang đậm dấu ấn thời gian. Ngày nay, dù đời sống hiện đại đã có nhiều đổi thay, chợ Nôm vẫn duy trì hoạt động, vừa là điểm giao thương, vừa là nơi lưu giữ nếp sinh hoạt truyền thống.

Không chỉ có không gian vật thể, điều đáng quý ở làng Nôm còn là nếp sống mộc mạc, chân thành của người dân. Nhịp sống nơi đây diễn ra chậm rãi, bình yên, khác hẳn với sự ồn ào của đô thị. Chị Nguyễn Thị Thùy, du khách đến từ Hà Nội đánh giá: Tôi rất ấn tượng với vẻ đẹp cổ kính và không gian yên bình của làng Nôm. Đến đây như được trở về với làng quê xưa, rất thư thái và dễ chịu.

Với những giá trị đặc sắc về lịch sử, văn hóa và kiến trúc, năm 2020, quần thể di tích làng Nôm đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích lịch sử - kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.

Bà Phùng Thị Phượng, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Đại Đồng cho biết: Địa phương luôn xác định việc bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống là nhiệm vụ quan trọng, gắn với phát triển du lịch bền vững. Chúng tôi mong muốn các cấp, ngành tiếp tục quan tâm, hỗ trợ để gìn giữ nét cổ kính của làng, đồng thời khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch.

Giữa nhịp sống hiện đại, làng Nôm vẫn lặng lẽ giữ cho mình vẻ đẹp trầm mặc, cổ kính. Không chỉ là điểm đến tham quan, nơi đây còn là không gian lưu giữ hồn cốt văn hóa làng quê Việt, góp phần làm giàu thêm bản sắc của vùng đất Hưng Yên.

Nguồn: Baohungyen.vn