Cựu chiến binh Tạ Minh Thanh.

Khoảnh khắc đặc biệt tại Dinh Độc Lập

Sinh năm 1938, tại thôn An Lạc, xã Việt Tiến, trước khi khoác lên mình màu áo bộ đội, ông Thanh từng công tác tại xưởng phim Việt Nam từ năm 1958. Đến tháng 2/1965, ông nhập ngũ, được biên chế vào Sư đoàn 308. Sau thời gian huấn luyện, ông được cử đi học cơ yếu - lĩnh vực đặc biệt quan trọng trong quân đội, bảo đảm thông tin liên lạc bí mật, an toàn trong chiến đấu. Tuy không trực tiếp cầm súng nơi tuyến đầu, nhưng công việc của ông gắn liền với “mạch máu thông tin” của chiến trường. Trong những năm tháng kháng chiến ác liệt, ông Thanh đã tham gia nhiều chiến dịch lớn như: Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, chiến dịch Đường 9 Nam Lào, chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972.

Sau khi trở lại miền Bắc, năm 1973, Tổng cục Chính trị điều ông về Phòng Văn thư - Bảo mật thuộc Tổng cục. Tháng 10/1974, ông tiếp tục nhận nhiệm vụ vào chiến trường miền Đông Nam Bộ (B2) cùng đoàn phái viên của Tổng cục Chính trị. Tại đây, mỗi người được phân công về từng đơn vị theo chuyên môn, trong đó ông được phân công về Phòng Chính trị của B2, chủ yếu lấy số liệu toàn miền, quân, binh chủng. Theo nhiệm vụ đến tháng 2, tháng 3/1975, đoàn công tác sẽ trở ra miền Bắc, nhưng khi xong nhiệm vụ thì họ được yêu cầu phải ở lại. Lúc đó không ai biết ở lại làm gì. Về sau, mọi người mới biết đến kế hoạch giải phóng miền Nam. Lúc này, mỗi người lại nhận những nhiệm vụ khác nhau và ông Tạ Minh Thanh được phân công theo Quân đoàn 2.

Cuối tháng 4/1975, theo đội hình của Quân đoàn 2, ông Thanh tiến về Sài Gòn. Đến ngày 30/4, Quân đoàn 2 được lệnh tiến vào giải phóng Sài Gòn. Sau khi nội các Dương Văn Minh đầu hàng, khung cảnh lúc này hỗn loạn, lính ngụy tháo chạy hàng loạt. Sáng ngày 1/5/1975, ông Tạ Minh Thanh trong đoàn phái viên của Tổng cục Chính trị có mặt tại Dinh Độc Lập và được các chiến sĩ giải phóng đưa lên tầng 2, nơi trước đây là phòng làm việc của Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Nguyễn Văn Thiệu để thu thập hồ sơ, tài liệu mật. Ông Thanh vẫn nhớ như in: “Trên bàn làm việc vẫn còn nguyên tấm bảng tên Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu và lá cờ Việt Nam Cộng hòa. Phía bên phải căn phòng là một tủ sắt lớn đã mở hờ. Khi kéo cửa tủ ra, tôi phát hiện một hộp sơn mài đen, thếp vàng. Bên trong là con dấu đồng lớn, đường kính khoảng 6 - 7cm, khắc dòng chữ “Tổng thống Việt Nam Cộng hòa” cùng hình hai con rồng chầu và lá cờ ba sọc ở giữa”.

Cầm con dấu trên tay, ông Thanh khi ấy lập tức nhận ra giá trị đặc biệt của hiện vật. Thông thường chính quyền của một chế độ chính trị nào thì ấn tín là biểu tượng cho quyền lực tối cao của chế độ đó, nhưng có lẽ vì buộc phải ra đi vội vã nên ông Thiệu không kịp mang theo ấn tín mà ông ta đã từng sử dụng trong thời gian cầm quyền. Đối với ta, ấn tín của đối phương là một chứng tích - một hiện vật chứng minh cho sự sụp đổ hoàn toàn của một chính thể, đồng thời là sự thể hiện hùng hồn chiến thắng huy hoàng, trọn vẹn của Chiến dịch Hồ Chí Minh. Với suy nghĩ đó, ông bảo quản con dấu rất cẩn thận theo các tài liệu hồ sơ mật mà ông đã thu thập được.

Được lệnh của lãnh đạo Tổng cục Chính trị, ngày 15/5/1975, ông quay lại Hà Nội để báo cáo tình hình với cấp trên và theo chỉ đạo, ông bàn giao vật chứng quan trọng là con dấu “Tổng thống Việt Nam Cộng hòa” cho đồng chí Lê Vinh, cán bộ văn thư Phòng Hành chính để chuyển cho Viện Bảo tàng Quân đội (nay là Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam) để bảo quản và trưng bày cho người dân và du khách tham quan.

Con dấu Tổng thống Việt Nam Cộng hòa hiện được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Hành trình tìm lại hiện vật sau hơn hai thập kỷ

Câu chuyện tưởng như đã khép lại, nhưng hơn 20 năm sau, vào năm 1997, một số đồng đội cũ của ông Thanh khi đến thăm Viện Bảo tàng Quân đội không thấy trưng bày con dấu “Tổng thống Việt Nam Cộng hòa”. Thắc mắc này khiến ông trăn trở. Vì vậy, ngày 26/10/1997, ông viết thư gửi lãnh đạo Tổng cục Chính trị để hỏi lại việc này và đề nghị Tổng cục xác nhận ông đã bàn giao con dấu cho Phòng Hành chính của Tổng cục. Ngày 30/10/1997, đồng chí Lê Vinh, nguyên cán bộ Văn phòng của Tổng cục đã viết giấy xác nhận ông Thanh đã bàn giao con dấu và ghi rõ: Theo chỉ đạo của Tổng cục Chính trị, Phòng Hành chính đã giao con dấu này cho Viện Bảo tàng Quân đội làm chứng tích lịch sử.

Với sự xác nhận của Văn phòng Tổng cục Chính trị, ông Tạ Minh Thanh đã hỏi lại Viện Bảo tàng Quân đội về con dấu. Qua kiểm tra lại hồ sơ lưu trữ hiện vật bảo tàng đã tiếp nhận vào thời điểm trước không hề thấy có con dấu “Tổng thống Việt Nam Cộng hòa”. Vậy con dấu đã ở đâu? Với trách nhiệm và nghiệp vụ của một người lính cơ yếu, Thượng tá, CCB Tạ Minh Thanh đã viết thư phản ánh với Thanh tra Bộ Quốc phòng và đề nghị thanh tra làm rõ. Tiếp nhận thư phản ánh và đề nghị này, Thanh tra Bộ Quốc phòng đã cử người đến làm việc với Văn phòng Tổng cục Chính trị và đề nghị xác minh sự việc. Lãnh đạo Văn phòng Tổng cục Chính trị đã cho kiểm tra kỹ lại hồ sơ lưu cách đó 22 năm. Thật bất ngờ là bộ phận kiểm tra đã phát hiện hộp sơn mài đen đựng con dấu vẫn được cất giữ cẩn thận trong tủ mật của Văn phòng Tổng cục Chính trị.

Vậy là sau 22 năm được đưa ra khỏi Dinh Độc Lập, con dấu “Tổng thống Việt Nam Cộng hòa” đã được trưng bày ở Viện Bảo tàng Quân đội để người dân, du khách tham quan, nhất là thế hệ trẻ hôm nay và mai sau thấy rõ chiến công hào hùng của ông cha trong cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc.

Với những đóng góp trong kháng chiến, Thượng tá, CCB Tạ Minh Thanh đã được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như: Huân chương Kháng chiến hạng Nhì, Huân chương Chiến công hạng Nhì, hạng Ba. Dù đã ở tuổi 88, với hơn 60 năm tuổi Đảng, ông vẫn giữ phong thái điềm đạm, minh mẫn và khiêm nhường của một quân nhân. Nhắc về thời khắc đặc biệt trong đời mình, ông xúc động: “Đất nước được độc lập là điều thiêng liêng nhất. Tôi chỉ là một người lính nhỏ trong cuộc chiến lớn nhưng hạnh phúc vì đã góp một phần nhỏ vào chiến thắng chung của dân tộc”.

Câu chuyện của CCB Tạ Minh Thanh không chỉ gợi lại một khoảnh khắc lịch sử đặc biệt, mà còn làm nổi bật vai trò của những con người lặng lẽ đứng phía sau chiến thắng. Từ một hiện vật mang tính hành chính, con dấu “Tổng thống Việt Nam Cộng hòa” đã trở thành chứng tích sống động, ghi dấu thời khắc kết thúc một chính thể và mở ra kỷ nguyên mới của dân tộc.

Lịch sử không chỉ được viết nên bằng những trận đánh vang dội, mà còn được bồi đắp từ những việc làm âm thầm, trách nhiệm và bền bỉ. Những con người như ông Thanh, với sự tận tụy và ý thức gìn giữ giá trị quá khứ, đã góp phần lưu lại những dấu ấn chân thực, giúp các thế hệ hôm nay và mai sau hiểu rõ hơn về giá trị của độc lập, tự do và ý nghĩa của hòa bình.

Nguồn: Baohungyen.vn