Kỳ 1: Truyền thống – lợi thế về sản xuất lúa gạo

Thực hiện cơ cấu lại toàn diện nông nghiệp đến năm 2030, tỉnh xác định lúa gạo tiếp tục là một trong những sản phẩm chủ lực cấp quốc gia và cấp tỉnh cần được đầu tư phát triển đồng bộ.

Sử dụng thiết bị bay không người lái trong phòng, trừ sâu bệnh tại xã Kiến Xương.

Hưng Yên là địa phương có truyền thống và lợi thế lớn về sản xuất lúa gạo tại vùng đồng bằng Bắc Bộ. Diện tích gieo trồng lúa hằng năm đạt trên 195.000 ha, sản lượng ước tính trên 1 triệu tấn, giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh lương thực và cung ứng hàng hóa cho thị trường.

Từ tỉnh đầu tiên đạt 5 tấn thóc/ha...

Năm 1965, HTX Tân Phong (xã Việt Hùng, huyện Thư Trì, tỉnh Thái Bình trước đây, nay là xã Vạn Xuân) là đơn vị đầu tiên đạt năng suất lúa 5 tấn/ ha. Năm 1966, Bác Hồ hai lần gửi thư khen ngợi Tân Phong. Ngày 1/1/1967, Bác trực tiếp về thăm, động viên Nhân dân trong tỉnh, gặp gỡ, thăm xã viên HTX Tân Phong. Dù đã ở tuổi “xưa nay hiếm”, sức khỏe giảm sút nhưng nhắc tới thành tích đó, ký ức của bà Phạm Thị Mùi, nguyên Đội trưởng Đội khoa học kỹ thuật, HTX Tân Phong, xã Việt Hùng, huyện Thư Trì, nay thuộc xã Vạn Xuân, là một trong chín nữ xã viên tiêu biểu vinh dự được đại diện cho xã viên HTX Tân Phong được gặp Bác Hồ ngày ấy chẳng hề phai nhạt. Trong lúc những thanh niên trai tráng đang hừng hực khí thế xung trận chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, thì những cô gái mười tám đôi mươi ở các địa phương trong tỉnh lại hăng hái thi đua trên mặt trận sản xuất để cung ứng đủ, kịp thời lương thực cho tiền tuyến. Bà Phạm Thị Mùi chia sẻ: Ngày ấy, kỹ thuật canh tác còn lạc hậu, phương tiện phục vụ sản xuất còn thô sơ, chủ yếu đều làm thủ công.

Để thực hiện mục tiêu đạt năng suất 5 tấn thóc/ha, năm 1965, HTX Tân Phong thành lập Đội khoa học kỹ thuật để nhân rộng các giống lúa mới có năng suất, chất lượng phục vụ sản xuất. Trong điều kiện thời chiến, nam giới lên đường bảo vệ Tổ quốc, sản xuất ở hậu phương hầu như do chị em đảm nhận. Tuy vất vả vì vừa sản xuất vừa trực chiến nhưng khí thế lao động, sản xuất rất sôi nổi. Bên cạnh việc học tập kỹ thuật mới như cấy lúa ngửa tay, cấy thẳng hàng chăng dây… chị em trong Đội còn đi cắt cỏ, nhặt lá cây ủ làm phân. Tôi cùng một số chị em còn mang cơm nắm sang huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định (nay là tỉnh Ninh Bình) nhặt bèo hoa dâu về nuôi, nhân ra toàn HTX và bán cho các HTX lân cận để ủ làm phân bón. Nhờ nỗ lực của tập thể xã viên, trong đó có thành viên Đội khoa học kỹ thuật, Tân Phong là một trong những HTX đầu tiên trong tỉnh và toàn miền Bắc đạt năng suất lúa trên 5 tấn/ha.

Năm 1966, Ủy ban Hành chính tỉnh (Thái Bình trước đây) triển khai kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2 năm (1966 - 1967) với chỉ tiêu chính là đạt 5 tấn/ha, tổng sản lượng lương thực 493.770 tấn. Với những nỗ lực quyết tâm cao trong lãnh đạo, chỉ đạo của tỉnh và sự hưởng ứng tích cực các phong trào thi đua của các HTX, nông dân, nhất là những sáng kiến, vào cuộc tích cực của những “chị Hai” như cấy ngửa tay, cắt cỏ, nhặt lá cây ủ làm phân, phụ nữ đi cày… đã góp phần làm nên “Bài ca năm tấn” năm 1966. Thành quả ấy ghi dấu mốc son đầu tiên trong lịch sử về năng suất lúa ở miền Bắc và âm hưởng về “chị Hai 5 tấn” vẫn vang mãi trong ngành nông nghiệp của cả nước nói chung, trong tỉnh nói riêng. ...

Cánh đồng xã Vạn Xuân, nơi đạt 5 tấn thóc/ha năm 1965.

Đến những “đại điền”

Trong mỗi giai đoạn lịch sử, Hưng Yên luôn khẳng định là một trong những tỉnh đi đầu trong các phong trào thi đua yêu nước. Trên mặt trận sản xuất, từ tỉnh đầu tiên đạt 5 tấn thóc/ha, Hưng Yên là một trong những điểm sáng của cả nước về phong trào tích tụ, tập trung đất đai sản xuất nông nghiệp quy mô lớn với sự xuất hiện của những “đại điền” - những người âm thầm thực hiện cuộc "cách mạng" trên chính mảnh đất quê hương, từ đó khẳng định vai trò, giá trị của kinh tế nông nghiệp trong bối cảnh mới. Nhắc đến “chị Hai 5 tấn” thời nay không thể không nói đến chị Trần Thị Lanh, xã Kiến Xương - người đang sản xuất với quy mô gần 100ha đất thuê, mượn lại từ gần 800 hộ gia đình. Để sản xuất quy mô lớn, chị Lanh đã đầu tư đồng bộ hệ thống máy móc, thiết bị hiện đại gồm: 3 máy làm đất, 1 máy gặt đập liên hợp, 4 máy cấy, 1 máy bay không người lái phun thuốc bảo vệ thực vật, máy gieo mạ, hệ thống sấy lúa, máy xay xát, máy cuộn rơm. Nhờ đó, toàn bộ quy trình từ làm đất, cấy, chăm sóc, thu hoạch đến sấy, bảo quản được thực hiện khép kín, chuyên nghiệp, mang lại thu nhập hàng trăm đến cả tỷ đồng mỗi năm, cao hơn khoảng 30% so với phương thức canh tác nhỏ lẻ truyền thống.

Hơn 11.000ha đất được trên 2.000 hộ nông dân tích tụ thông qua hình thức thuê, mượn ruộng, gom góp những mảnh ruộng nhỏ lẻ thành những ô thửa lớn, đưa máy móc vào thay thế sức người, thu về lợi nhuận lớn hàng trăm, thậm chí hàng tỷ đồng mỗi năm. Con số đó chưa nhiều so với tổng diện tích canh tác lúa của tỉnh nhưng khẳng định sự xuất hiện của thế hệ “nông dân mới” với thay đổi trong tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, từ “làm nông” sang “nghề làm nông”. Họ còn tiên phong trong việc tiếp cận và thực hành nông nghiệp tiên tiến, hữu cơ, bền vững, mở ra hướng đi đầy triển vọng. Câu chuyện cấy lúa hữu cơ của anh Nguyễn Công Tới, xã Nam Thụy Anh cho thấy, giá trị cốt lõi của nông nghiệp hiện đại, sản xuất không chỉ vì lợi nhuận mà còn vì đạo đức nghề nghiệp và niềm tin thị trường. Từ một giám đốc doanh nghiệp may mặc do chính mình tạo dựng nên, anh Tới đã mạnh dạn từ bỏ “vùng an toàn” tìm về với đồng ruộng, đem tư duy mới vào cánh đồng cũ. Để rồi sau 6 năm chấp nhận khó khăn, vất vả, ngày ngày bám trụ trên đồng ruộng, anh Tới đã trở thành một trong “đại điền” có tiếng của tỉnh cả về quy mô và cách làm. Hiện nay, anh Tới đang tích tụ gần 50ha, trong đó 11ha đã được cấp chứng nhận hữu cơ. Anh Tới chia sẻ: Sản xuất lúa hữu cơ đối mặt với nhiều khó khăn, ảnh hưởng trực tiếp tới bài toán kinh tế: Chi phí đầu tư ban đầu lớn, năng suất thấp hơn lúa thường, quy trình kiểm soát dịch bệnh khắt khe và đặc biệt là lời giải cho đầu ra khi giá bán chưa tương xứng với công sức bỏ ra. Tuy nhiên, nghĩ tới những giá trị mà sản xuất hữu cơ mang lại về sức khỏe và môi trường, tôi đặt quyết tâm phải xây dựng thành công mô hình, từ đó thay đổi nhận thức của người dân.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Người từng căn dặn: “Muốn phát triển công nghiệp, phát triển kinh tế nói chung thì phải lấy việc phát triển nông nghiệp làm gốc, làm chính. Nếu không phát triển được nông nghiệp thì không có cơ sở để phát triển công nghiệp vì nông nghiệp cung cấp nguyên liệu, lương thực cho công nghiệp và tiêu thụ hàng hóa của công nghiệp làm ra như máy móc, hàng tiêu dùng, máy cấy, máy cày, bừa”. Thấm nhuần tư tưởng ấy, tỉnh luôn quan tâm, xây dựng nền nông nghiệp phát triển toàn diện, hiện đại, bền vững, trở thành “trụ đỡ” quan trọng của nền kinh tế.

Nguồn: baohungyen.vn