Trưởng Đại diện Phòng Công nghiệp và Thương mại Đức tại Việt Nam (AHK Việt Nam) Peter Kompalla

Trao Đổi với Báo Điện tử Chính phủ, ông Kompalla nhận định, với việc ban hành Nghị quyết 10-NQ/TW, Việt Nam đã chuyển từ ưu tiên quy mô vốn sang lựa chọn các dự án có chất lượng, tạo giá trị gia tăng và hiệu ứng lan tỏa lớn hơn cho nền kinh tế. Đây cũng là xu hướng mà nhiều quốc gia đang theo đuổi trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI ngày càng dựa trên chất lượng hơn là số lượng.

Trưởng Đại diện AHK cho rằng, trên phạm vi toàn cầu, các nền kinh tế không còn cạnh tranh đơn thuần để thu hút dòng vốn lớn mà hướng tới những dự án mang lại giá trị dài hạn thông qua đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ, nâng cao năng suất, phát triển mạng lưới nhà cung ứng và thúc đẩy công nghiệp bền vững.

Việc Việt Nam chuyển hướng cũng phản ánh cách tiếp cận thực tế đối với những hạn chế trong giai đoạn trước, khi FDI đã đóng góp đáng kể cho tăng trưởng nhưng hiệu quả chuyển giao công nghệ, gia tăng giá trị nội địa và liên kết với doanh nghiệp trong nước chưa đạt như kỳ vọng.

Theo đại diện AHK Việt Nam, định hướng mới cũng phù hợp với cách doanh nghiệp Đức đưa ra quyết định đầu tư. Bên cạnh chi phí lao động hay các chính sách ưu đãi, doanh nghiệp Đức đặc biệt coi trọng chất lượng hạ tầng, nguồn nhân lực có kỹ năng, năng lực của hệ thống nhà cung ứng, tính minh bạch của môi trường pháp lý và sự ổn định trong các mối quan hệ hợp tác dài hạn.

Những yếu tố này càng trở nên quan trọng khi doanh nghiệp toàn cầu đang tái cấu trúc chuỗi cung ứng và gia tăng yêu cầu về khả năng chống chịu cũng như phát triển bền vững.

Theo ông Kompalla, khái niệm "đầu tư chất lượng" cần được hiểu theo nghĩa rộng, không chỉ giới hạn ở việc thu hút công nghệ tiên tiến mà còn bao gồm các dự án góp phần phát triển nguồn nhân lực, nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, cải thiện hiệu quả môi trường và tăng cường sự tham gia của Việt Nam vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Từ môi trường đầu tư đến năng lực nội sinh: Những yếu tố quyết định dòng vốn mới

Đánh giá về tác động của Nghị quyết đối với cộng đồng doanh nghiệp Đức, Trưởng Đại diện AHK Việt Nam cho biết, các doanh nghiệp Đức vốn theo đuổi chiến lược đầu tư dài hạn và nhiều doanh nghiệp đã hiện diện tại Việt Nam trong nhiều thập kỷ, mở rộng hoạt động từ sản xuất sang kỹ thuật, logistics, năng lượng tái tạo, dịch vụ, đào tạo nghề và hợp tác công nghiệp.

Theo đó, môi trường đầu tư vẫn là yếu tố được các nhà đầu tư Đức đặc biệt quan tâm.

Một yếu tố khác được ông Kompalla nhấn mạnh là sức mạnh của hệ sinh thái công nghiệp. Năng lực cạnh tranh của ngành sản xuất không chỉ phụ thuộc vào doanh nghiệp FDI mà còn dựa trên chất lượng của hệ thống nhà cung ứng, dịch vụ logistics, kỹ thuật, nguồn nhân lực và công nghiệp hỗ trợ. Vì vậy, việc Nghị quyết đặt trọng tâm tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Để gia tăng giá trị nội địa, chính sách cần đi kèm các giải pháp thực chất như nâng cao năng lực nhà cung ứng, cải thiện quản trị chất lượng, hỗ trợ tài chính, đào tạo và xây dựng cơ chế kết nối doanh nghiệp.

Đại diện AHK cũng cho rằng phát triển bền vững đang trở thành tiêu chí cốt lõi trong quyết định đầu tư của các doanh nghiệp châu Âu. Các yêu cầu về báo cáo phát thải carbon, tìm nguồn cung ứng có trách nhiệm và minh bạch chuỗi cung ứng khiến năng lượng tái tạo, hạ tầng môi trường và sử dụng hiệu quả tài nguyên ngày càng có vai trò quan trọng khi doanh nghiệp lựa chọn địa điểm đầu tư.

Bên cạnh đó, phát triển nguồn nhân lực được đánh giá là điều kiện tiên quyết để Việt Nam chuyển dịch sang các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao. Khi nhu cầu về kỹ sư, chuyên gia tự động hóa, kỹ thuật viên và lao động có kỹ năng số ngày càng tăng, kinh nghiệm của Đức cho thấy sự gắn kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo nghề sẽ góp phần nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Đối với mục tiêu thu hút các tập đoàn công nghệ toàn cầu, ông Peter Kompalla cho rằng, Việt Nam cần xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh thay vì chỉ dựa vào các chính sách ưu đãi.

Thêm vào đó, Việt Nam cần tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu, hạ tầng số, giáo dục và phát triển nguồn nhân lực, đồng thời tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước để chuyển giao công nghệ thực sự trở thành động lực nâng cao năng lực nội sinh.

Quan trọng hơn, chuyển giao công nghệ không chỉ dừng ở việc đưa máy móc hay bí quyết kỹ thuật vào Việt Nam mà phải giúp doanh nghiệp, kỹ sư và các tổ chức trong nước có khả năng tiếp thu, làm chủ và phát triển các công nghệ đó.

Doanh nghiệp Đức có nhiều lợi thế để đồng hành với Việt Nam trong quá trình này nhờ thế mạnh về tự động hóa công nghiệp, sản xuất tiên tiến, công nghệ môi trường, hệ thống sản xuất số, tiết kiệm năng lượng và các giải pháp tích hợp kết hợp công nghệ với đào tạo, bảo trì và chuyển giao kinh nghiệm vận hành.

Từ chính sách đến thực thi: Chìa khóa thu hút FDI thế hệ mới

Để Nghị quyết số 10 phát huy hiệu quả, đại diện AHK Việt Nam cho rằng, có ba ưu tiên then chốt. Trước hết là bảo đảm thực thi chính sách nhất quán với hệ thống quy định minh bạch, thủ tục hiệu quả và cách áp dụng thống nhất trên cả nước nhằm giảm rủi ro và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Tiếp theo là tiếp tục phát triển hệ sinh thái công nghiệp thông qua đầu tư hạ tầng, logistics, phát triển nhà cung ứng, đào tạo nghề, mở rộng tiếp cận năng lượng tái tạo và các cơ chế khuyến khích dựa trên hiệu quả thực chất.

Cuối cùng là duy trì đối thoại thường xuyên, thực chất giữa Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp để kịp thời tháo gỡ khó khăn, nâng cao hiệu quả thực thi chính sách và xây dựng niềm tin giữa khu vực công với doanh nghiệp.

Theo ông Peter Kompalla, ba ưu tiên này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Thực thi nhất quán sẽ tạo dựng niềm tin, hệ sinh thái công nghiệp cạnh tranh sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, còn đối thoại thường xuyên sẽ giúp chuyển hóa các mục tiêu chính sách thành kết quả cụ thể.

Đây cũng là nền tảng để Việt Nam thu hút những dòng vốn FDI tạo động lực cho đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất, gia tăng giá trị trong nước và thúc đẩy tăng trưởng bền vững trong dài hạn./.

Nguồn: Chinhphu.vn