Từ “cây giảm nghèo” đến hành trình nâng tầm thương hiệu OCOP

Xã Hưng Hà từ lâu được biết đến là địa phương có truyền thống sản xuất nông nghiệp gắn với nhiều loại cây trồng đặc thù. Trong đó, cây ngưu tất, một loại dược liệu lấy củ đã gắn bó với người dân nơi đây hơn 30 năm, trở thành “cây giảm nghèo” mang lại nguồn thu nhập chính cho nhiều hộ gia đình. Hiện nay, cây ngưu tất đang từng bước được nâng tầm giá trị, hướng tới xây dựng thương hiệu sản phẩm OCOP, mở ra triển vọng phát triển bền vững cho nông nghiệp địa phương.

Xã Hưng Hà hướng đến mục tiêu xây dựng sản phẩm cây ngưu tất là sản phẩm OCOP.

Xã Hưng Hà hiện có hơn 80ha trồng cây ngưu tất, tập trung chủ yếu tại các thôn An Mai, An Đình và An Khoái, hình thành vùng sản xuất dược liệu ổn định qua nhiều năm. Ông Nguyễn Văn Tỉnh, thôn An Mai chia sẻ: Đây là loại cây dễ trồng, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và canh tác của địa phương. Chi phí đầu tư thấp, chỉ hơn 1 triệu đồng mỗi sào, giúp người dân dễ dàng mở rộng diện tích sản xuất. Bình quân mỗi sào ngưu tất cho thu hoạch từ 5 - 6 tạ củ, những hộ chăm sóc tốt có thể đạt từ 8 tạ đến 1 tấn. Với mức thu nhập từ 10 đến 15 triệu đồng mỗi sào/vụ, cây ngưu tất mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với các cây trồng truyền thống khác. Tuy nhiên, vụ đông năm nay, do thời tiết ấm nóng, thiếu các đợt rét đậm cần thiết nên năng suất có phần giảm nhẹ. Với 6 sào canh tác, gia đình tôi dự kiến thu hơn 40 tạ củ tươi. Dù vậy, nhờ kinh nghiệm sản xuất lâu năm và việc áp dụng kỹ thuật, chất lượng dược liệu vẫn được bảo đảm.

Gia đình bà Nguyễn Thị Xuân, thôn An Mai trồng hơn 2 sào cây ngưu tất, hiện tại mỗi sào cho thu hoạch từ 5 - 6 tạ củ.

Mỗi năm, xã Hưng Hà cung ứng ra thị trường từ 1.500 đến 1.700 tấn củ ngưu tất tươi, mang lại giá trị kinh tế hơn 20 tỷ đồng. Từ một cây trồng phụ trong sản xuất vụ đông, ngưu tất đã dần trở thành cây trồng chủ lực của địa phương. Đặc biệt, cây ngưu tất còn được biết đến là một vị thuốc quý. Chính những giá trị này đã khiến nhu cầu thị trường đối với sản phẩm ngày càng tăng cao. Bà Nguyễn Thị Xuân, thôn An Mai cho biết: Hiện nay, người dân trong thôn đã chú trọng hơn đến quy trình sản xuất an toàn, từ khâu làm đất, chọn giống đến chăm sóc và thu hoạch, ưu tiên các sản phẩm sinh học để thực hiện chăm sóc nhằm bảo đảm chất lượng dược liệu. Bên cạnh đó, người dân cũng tuân thủ quy trình sơ chế, bảo quản đúng kỹ thuật để giữ được hàm lượng dược tính của củ ngưu tất.

Gia đình ông Nguyễn Văn Tỉnh, thôn An Mai gieo trồng 6 sào cây ngưu tất.

Từ thực tế sản xuất đó, địa phương xác định xây dựng thương hiệu sản phẩm OCOP là hướng đi tất yếu. Đến nay, xã Hưng Hà đang từng bước hoàn thiện hồ sơ sản phẩm, chuẩn bị bước sang giai đoạn kiểm tra, thẩm định và đánh giá theo quy định. Trao đổi về định hướng này, ông Nguyễn Văn Hùng, Giám đốc HTX DVNN Thống Nhất, xã Hưng Hà cho biết: Thuận lợi lớn nhất trong quá trình xây dựng sản phẩm OCOP là vùng sản xuất đã được quy hoạch tập trung, người dân có kinh nghiệm canh tác lâu năm và từng bước chuyển sang sản xuất theo hướng an toàn. Tuy nhiên, khó khăn hiện nay là việc hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc nhằm đáp ứng đầy đủ các tiêu chí đánh giá. Hiện nay, HTX DVNN Thống Nhất và các hộ sản xuất từng bước chuẩn hóa quy trình và hoàn thiện các điều kiện cần thiết theo yêu cầu.

Người dân xã Hưng Hà khẩn trương thu hoạch cây ngưu tất.

Khi chưa có chứng nhận sản phẩm OCOP, cây ngưu tất chủ yếu tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu thô, giá bán phụ thuộc vào thương lái nên đầu ra chưa thực sự ổn định. Nếu được công nhận cây ngưu tất là sản phẩm OCOP, dự kiến giá trị sản phẩm có thể tăng 15 - 20%. Quan trọng hơn, thương hiệu được khẳng định sẽ tạo điều kiện phát triển các sản phẩm chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng cho người sản xuất. Ông Lê Văn Thiết, Phó Chủ tịch UBND xã Hưng Hà cho biết: Để hiện thực hóa mục tiêu này, xã Hưng Hà đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như lựa chọn giống chất lượng, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, nâng cao năng lực HTX và từng bước hoàn thiện khâu chế biến, bảo quản sau thu hoạch. Sự đồng thuận giữa chính quyền, HTX và người dân đang tạo nền tảng vững chắc cho quá trình xây dựng thương hiệu cây ngưu tất địa phương.

Việc xây dựng sản phẩm OCOP không chỉ nhằm nâng cao giá trị của một sản phẩm nông nghiệp mà còn đánh dấu sự thay đổi trong tư duy phát triển: từ sản xuất nhỏ lẻ sang tổ chức theo chuỗi giá trị. Khi cây trồng truyền thống được đặt trong định hướng kinh tế dược liệu, người nông dân không chỉ tạo ra nông sản mà còn tạo dựng uy tín cho vùng đất, mở ra hướng phát triển nông nghiệp hiện đại, bền vững và giàu bản sắc địa phương.

Nguồn: Baohungyen.vn