Chuyên gia của Tổng ông ty Viễn thông MobiFone truyền đạt nội dung về an ninh mạng tại chương trình tập huấn.

AI tạo ra những thách thức mới

Sự phát triển mạnh mẽ của AI đang thay đổi cách con người làm việc, tiếp cận dịch vụ và tương tác trên môi trường số. Nhưng cũng chính công nghệ này đang bị lợi dụng để phục vụ các hành vi giả mạo, lừa đảo.

Deepfake có thể tạo ra hình ảnh, video giả; công nghệ giả lập giọng nói có thể mô phỏng giọng của một người khác. Khi kết hợp với dữ liệu cá nhân, số điện thoại và những thông tin được thu thập trên môi trường số, các đối tượng có thể xây dựng những kịch bản tiếp cận phù hợp với từng người, khiến việc nhận diện thật - giả ngày càng khó khăn.

Nguy cơ không chỉ nằm ở một cuộc gọi hay một tin nhắn giả mạo. Công nghệ cho phép tự động hóa nhiều khâu, vì vậy một phương thức lừa đảo có thể được nhân rộng với tốc độ lớn, tiếp cận nhiều người trong thời gian ngắn. Dữ liệu cá nhân, số điện thoại và thông tin hành vi của người sử dụng vì thế ngày càng trở thành mục tiêu mà các đối tượng xấu tìm cách khai thác.

Đối với doanh nghiệp viễn thông, những nguy cơ này không còn là vấn đề nằm bên ngoài hoạt động kinh doanh. Thuê bao, số điện thoại, dữ liệu khách hàng và hạ tầng mạng đều gắn trực tiếp với quá trình người dân, doanh nghiệp tham gia môi trường số. Một lỗ hổng trong bảo vệ dữ liệu hoặc một nguy cơ không được phát hiện kịp thời không chỉ gây thiệt hại cho người sử dụng mà còn có thể ảnh hưởng đến uy tín và niềm tin đối với doanh nghiệp. Thách thức từ AI vì vậy đặt ra yêu cầu doanh nghiệp viễn thông phải thay đổi cách nhìn về trách nhiệm của mình: không chỉ vận hành tốt mạng lưới mà còn phải chủ động quản trị những rủi ro phát sinh trong chính môi trường kết nối đó.

“Kết nối” phải đi cùng an toàn

Khi viễn thông trở thành nền tảng phục vụ hoạt động của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và người dân, một đường truyền ổn định không còn là thước đo duy nhất của chất lượng dịch vụ. Người sử dụng cần tốc độ và sự thuận tiện, nhưng đồng thời cũng cần được bảo vệ trước những nguy cơ có thể phát sinh trong quá trình sử dụng.

Doanh nghiệp viễn thông vì thế phải từng bước chuyển từ tư duy “cung cấp kết nối” sang “cung cấp kết nối an toàn”. Điều đó bao gồm nhiều lớp: bảo đảm an toàn hạ tầng; quản lý thuê bao đúng quy định; bảo vệ thông tin, dữ liệu khách hàng; phát hiện dấu hiệu bất thường; cảnh báo nguy cơ và hỗ trợ xử lý khi xảy ra sự cố. Đặc biệt, trước những thủ đoạn có sự hỗ trợ của AI, yêu cầu phòng ngừa phải được đặt lên sớm hơn. Không thể chỉ chờ đến khi người sử dụng trở thành nạn nhân mới xử lý hậu quả.

Ở góc độ đó, “lá chắn số” không phải một phần mềm hay một giải pháp đơn lẻ. “Lá chắn” ấy được tạo thành từ hạ tầng an toàn, khả năng bảo vệ dữ liệu, năng lực công nghệ, khả năng phát hiện - cảnh báo và hỗ trợ người sử dụng. Đáng chú ý, AI không chỉ tạo ra thách thức mà cũng có thể trở thành công cụ giúp nâng cao năng lực phòng vệ. Việc ứng dụng công nghệ vào phân tích dữ liệu, nhận diện bất thường, tự động hóa cảnh báo và hỗ trợ xử lý sự cố có thể giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước các nguy cơ mới. Bởi vậy, không thể ứng phó với những rủi ro của thời đại AI bằng tư duy công nghệ của giai đoạn trước. Doanh nghiệp viễn thông phải liên tục nâng cao năng lực công nghệ, nhân lực và quy trình vận hành để theo kịp tốc độ thay đổi của các nguy cơ.

Xây dựng “thế trận” an toàn từ sự phối hợp

Không một cơ quan, tổ chức hay doanh nghiệp nào có thể tự mình giải quyết toàn bộ những vấn đề phát sinh trên môi trường số. Khi không gian mạng trở thành một phần thiết yếu của đời sống kinh tế - xã hội, các nguy cơ cũng trở nên đa dạng, tinh vi và khó kiểm soát hơn. Bảo đảm môi trường số an toàn vì thế cần sự tham gia của nhiều chủ thể.

Cơ quan quản lý nhà nước giữ vai trò định hướng, hoàn thiện chính sách và tổ chức thực thi; lực lượng Công an giữ vai trò nòng cốt trong phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh với tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng; doanh nghiệp viễn thông, công nghệ phát huy thế mạnh về hạ tầng, kỹ thuật và khả năng tiếp cận người sử dụng; người dân vừa là đối tượng được bảo vệ, vừa là chủ thể góp phần giữ an toàn cho chính môi trường số mà mình tham gia. Trong đó, khả năng phối hợp và chia sẻ thông tin có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Một phương thức, thủ đoạn mới nếu được nhận diện và chia sẻ kịp thời có thể giúp doanh nghiệp điều chỉnh biện pháp phòng vệ, đồng thời giúp lực lượng chức năng sớm triển khai cảnh báo, phòng ngừa và đấu tranh.

Ngược lại, nếu thông tin bị chia cắt, phản ứng chậm hoặc mỗi bên xử lý riêng lẻ, những khoảng trống đó có thể trở thành cơ hội để các đối tượng xấu lợi dụng.

“Thế trận” an toàn vì vậy không chỉ nằm ở việc mỗi chủ thể hoàn thành tốt phần việc của mình, mà quan trọng hơn là khả năng kết nối các nguồn lực thành một cơ chế phòng ngừa và ứng phó thống nhất. Trong bối cảnh AI làm thay đổi cả tốc độ và quy mô của các nguy cơ, một “lá chắn số” đủ sức bảo vệ người dùng phải được hình thành từ sự kết nối giữa năng lực công nghệ, thực tiễn quản lý, kinh nghiệm đấu tranh phòng, chống tội phạm và ý thức của cộng đồng.

Hưng Yên cụ thể hóa trách nhiệm bảo đảm an toàn số

Đồng chí Phạm Quang Ngọc, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Tiểu ban An ninh mạng tỉnh trao Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh cho 4 tập thể có thành tích xuất sắc trong tham mưu, tổ chức tập huấn bảo đảm an ninh mạng và diễn tập thực chiến phòng, chống tấn công mạng tỉnh Hưng Yên năm 2026.

Tại tỉnh Hưng Yên, yêu cầu xây dựng môi trường số an toàn đang từng bước được cụ thể hóa bằng những hoạt động phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng chức năng và doanh nghiệp viễn thông.

Tháng 5/2026, MobiFone Hưng Yên phối hợp với UBND tỉnh và Công an tỉnh tổ chức tập huấn và diễn tập thực chiến phòng, chống tấn công mạng. Chương trình có sự tham gia của các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp; các chuyên gia an ninh mạng của Tổng công ty Viễn thông MobiFone trực tiếp tham gia huấn luyện.

Thông qua môi trường mô phỏng, các thành viên Đội Ứng cứu sự cố an ninh mạng tỉnh được thực hành kỹ năng phân tích, phát hiện, ứng cứu và xử lý các tình huống sát với thực tế. Giá trị của hoạt động này không chỉ nằm ở một cuộc diễn tập, mà còn ở việc các chủ thể cùng kiểm tra khả năng phối hợp, rèn luyện năng lực ứng phó và chủ động chuẩn bị phương án trước khi sự cố thực sự xảy ra.

Từ góc độ phòng ngừa, việc tạo ra những tình huống gần với thực tế giúp lực lượng tham gia nhìn rõ hơn các nguy cơ có thể phát sinh, đồng thời rèn luyện khả năng phản ứng trong điều kiện yêu cầu xử lý nhanh, chính xác.

Ngày 26/6/2026, Công an tỉnh Hưng Yên và Tổng công ty Viễn thông MobiFone ký biên bản ghi nhớ hợp tác, trong đó có các nội dung về chuyển đổi số, bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin và triển khai các giải pháp công nghệ phục vụ quản lý, chỉ huy, điều hành. Sự phối hợp này cho thấy một yêu cầu ngày càng rõ: doanh nghiệp viễn thông không thể đứng ngoài nhiệm vụ bảo đảm an toàn cho môi trường số. Năng lực hạ tầng, công nghệ của doanh nghiệp khi được kết nối với vai trò phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh của lực lượng chức năng sẽ tạo thêm nguồn lực cho công tác bảo đảm an ninh, an toàn trong quá trình chuyển đổi số.

Lễ ký Biên bản ghi nhớ hợp tác về chuyển đổi số giữa Công an tỉnh Hưng Yên và MobiFone Hưng Yên.

Cùng với các hoạt động ở cấp tỉnh, việc bảo vệ người sử dụng cũng cần được bắt đầu từ những việc rất cụ thể ở cơ sở. Cán bộ, nhân viên MobiFone Hưng Yên đã trực tiếp hướng dẫn người dân chuẩn hóa thông tin thuê bao, đồng thời lồng ghép tuyên truyền kỹ năng nhận diện tin giả, lừa đảo sử dụng công nghệ deepfake tại nhà văn hóa cơ sở. Đây là một mắt xích quan trọng trong xây dựng môi trường số an toàn. Công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng khó phát huy đầy đủ hiệu quả nếu người sử dụng thiếu kỹ năng nhận diện nguy cơ. Vì vậy, cùng với đầu tư hạ tầng và giải pháp kỹ thuật, nâng cao nhận thức và khả năng tự bảo vệ của người dân cần trở thành một phần thường xuyên trong hoạt động bảo đảm an toàn số.

Từ bảo vệ hạ tầng đến kiến tạo niềm tin số

AI sẽ tiếp tục phát triển và đi sâu vào nhiều lĩnh vực của đời sống. Cùng với những cơ hội mới, phương thức lợi dụng công nghệ để giả mạo, lừa đảo, khai thác dữ liệu cũng sẽ tiếp tục thay đổi. Thách thức ấy đòi hỏi doanh nghiệp viễn thông phải thay đổi không chỉ về công nghệ mà cả về tư duy và trách nhiệm: từ phản ứng sang chủ động; từ bảo vệ hạ tầng đơn thuần sang bảo vệ cả dữ liệu và người dùng; từ xử lý sự cố riêng lẻ sang phối hợp phòng ngừa; từ cung cấp kết nối sang góp phần kiến tạo môi trường số an toàn. Trong quá trình triển khai các chủ trương lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, doanh nghiệp không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà phải trở thành một chủ thể tích cực đưa chủ trương vào thực tiễn.

Với doanh nghiệp viễn thông, yêu cầu này càng rõ bởi mỗi kết nối được thiết lập đồng thời mở ra một không gian hoạt động mới cho người dân, doanh nghiệp và xã hội. Bởi vậy, giá trị của nhà mạng trong môi trường số ngày càng không chỉ được đo bằng độ phủ, tốc độ hay số lượng thuê bao, mà còn ở khả năng bảo vệ người sử dụng và tạo dựng niềm tin.

“Từ nhà mạng đến lá chắn số” vì thế không chỉ là sự mở rộng vai trò của doanh nghiệp viễn thông, mà còn thể hiện sự thay đổi trong nhận thức về trách nhiệm trước yêu cầu phát triển mới: kết nối phải đi cùng an toàn, đổi mới phải gắn với trách nhiệm, phát triển công nghệ phải hướng tới bảo vệ con người. Khi Nhà nước, lực lượng chức năng, doanh nghiệp và người dân cùng tham gia, mỗi lớp bảo vệ được hình thành sẽ góp phần xây dựng môi trường số an toàn hơn, củng cố niềm tin và tạo nền tảng để chuyển đổi số thực sự trở thành động lực cho phát triển bền vững.

Nguồn: baohungyen.vn