Sản xuất lúa giống tại Nhà máy chế biến hạt giống, Công ty Cổ phần Tập đoàn ThaiBinh Seed.

Chuyển dịch cơ cấu, tập trung vào lúa giống và gạo đặc sản

Giống như nhiều địa phương trong vùng, sản xuất nông nghiệp của tỉnh hiện nay vẫn còn nhiều tồn tại mang tính cấu trúc như: Quy mô ruộng đất phân tán, hệ thống bờ thửa, kênh mương, đường nội đồng chưa phù hợp cho cơ giới hóa quy mô lớn; việc lạm dụng phân bón vô cơ và thuốc bảo vệ thực vật hoá học trong thời gian dài làm giảm độ phì đất, ảnh hưởng chất lượng môi trường và làm tăng chi phí sản xuất; liên kết giữa khâu sản xuất - chế biến - tiêu thụ còn rời rạc; giá trị gia tăng tạo ra trên một đơn vị diện tích đất nông nghiệp chưa tương xứng với tiềm năng của địa phương. Trong khi đó, chi phí lao động ngày càng tăng do lực lượng lao động trẻ dịch chuyển khỏi khu vực nông nghiệp, thị trường ngày càng đòi hỏi cao hơn về truy xuất nguồn gốc, chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn môi trường và giảm phát thải. Ngày 1/4/2026, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh ban hành Nghị quyết số 13-NQ/ TU về cơ cấu lại, phát triển và nâng cao hiệu quả ngành nông nghiệp, thủy sản, nông thôn tỉnh giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045, trong đó xác định lúa gạo tiếp tục là một trong những sản phẩm chủ lực cấp quốc gia, cấp tỉnh cần được đầu tư phát triển đồng bộ, tập trung tại các xã phía Nam tỉnh.

Theo lộ trình, đến năm 2030, cơ cấu lại tỉ trọng ngành trồng trọt, trong đó cây lúa chiếm 30%, giảm 7% so với năm 2025 nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng đất. Mặc dù có sự điều chỉnh về tỉ trọng, tỉnh vẫn đặt mục tiêu duy trì diện tích lúa ổn định ở mức 144.000ha/năm, trong đó, phát huy thế mạnh sản xuất lúa giống, tỉnh phấn đấu đến năm 2030 mở rộng diện tích sản xuất lúa giống đạt 10.000ha/năm, không chỉ chủ động cung cấp nguồn giống ổn định trong tỉnh mà còn từng bước mở rộng ra khu vực đồng bằng sông Hồng, cả nước và hướng đến xuất khẩu. Cùng với đó, tỉnh chú trọng mở rộng các vùng sản xuất lúa gạo đặc sản, lúa gạo chất lượng cao đáp ứng nhu cầu khắt khe của thị trường trong nước và quốc tế. Quá trình này được gắn kết chặt chẽ với việc liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, xây dựng thương hiệu. Đồng chí Nguyễn Văn Tráng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thông tin: Để tổ chức thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp nhằm đạt các mục tiêu, chỉ tiêu đề ra tại Nghị quyết 13, Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu UBND tỉnh quy hoạch vùng tập trung đất nông nghiệp sản xuất lúa hàng hoá quy mô lớn ứng dụng công nghệ cao gắn với chế biến, tiêu thụ sản phẩm tại khu vực các xã A Sào, Minh Thọ và tại các xã trọng điểm canh tác lúa.

Kỳ vọng ở những doanh nghiệp “đầu tàu”

Tháng 4/2026, Công ty Cổ phần Tập đoàn ThaiBinh Seed đã khởi công nhà máy chế biến gạo chất lượng cao tại xã Quỳnh Phụ trên tổng diện tích 10ha, với tổng mức đầu tư 1.000 tỷ đồng, công suất thiết kế đạt 50.000 tấn/năm với công nghệ chế biến lúa gạo và các sản phẩm sau gạo hiện đại, đồng bộ và quy mô lớn tại khu vực phía Bắc. Nhà máy được thiết kế theo mô hình tự động hoá và khép kín từ tiếp nhận nguyên liệu, sấy, bảo quản đến xay xát, phân loại và hoàn thiện sản phẩm bảo đảm đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu khắt khe của nhiều thị trường thế giới. Đây cũng là mô hình tiêu biểu cho định hướng phát triển nông nghiệp hiện đại, gắn với công nghiệp chế biến, xây dựng thương hiệu và phát triển bền vững mà tỉnh đang tập trung triển khai. Bà Trần Thị Trà, Tổng Giám đốc ThaiBinh Seed khẳng định: Dự án nhà máy chế biến gạo chất lượng cao không phải là một công trình đơn lẻ, mà nằm trong chiến lược tổng thể của ThaiBinh Seed về phát triển vùng nguyên liệu liên kết với nông dân, ứng dụng khoa học, công nghệ trong chọn tạo giống, từng bước số hóa quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc và hướng tới sản xuất xanh, phát thải thấp. Khi nhà máy đi vào hoạt động, chúng tôi kỳ vọng sẽ nâng cao giá trị gia tăng cho hạt gạo, ổn định đầu ra cho nông dân thông qua liên kết sản xuất, phát triển các dòng sản phẩm gạo chất lượng cao phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.

Cùng với ThaiBinh Seed, Công ty Cổ phần Nông nghiệp Trường Hải cũng đang khảo sát, nghiên cứu đầu tư thực hiện đề án sản xuất trồng trọt lúa tập trung quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao tại tỉnh. Trọng tâm của đề án là mô hình nông trường sản xuất điển hình quy mô 300ha, được quy hoạch đồng bộ về mặt bằng, giao thông, thủy lợi và áp dụng số hóa trong quản trị. Điểm sáng đáng chú ý nhất của mô hình này là giải pháp canh tác tích hợp - tuần hoàn. Trên cùng một diện tích, hệ sinh thái đồng ruộng sẽ được khai thác tối đa với chu kỳ: 2 vụ lúa, luân canh 1 vụ khoai tây, kết hợp nuôi 2 vụ cá trong kênh nước sạch và 2 vụ vịt thịt thả đồng. Sự chuyển dịch từ mô hình nhỏ lẻ (chỉ thu khoảng 100 - 110 triệu đồng/ ha/năm) sang mô hình kinh tế tuần hoàn dự kiến mang lại doanh thu đột phá lên tới trên 400 triệu đồng/ ha/năm.

Ông Trần Bảo Sơn, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nông nghiệp Trường Hải cho biết: Trên nền tảng vùng đất lúa truyền thống của đồng bằng Bắc Bộ, đề án ứng dụng đồng bộ các công nghệ hiện đại, giải pháp cơ giới hóa toàn diện, số hóa quản trị, mô hình kinh tế tuần hoàn và định hướng phát triển nông nghiệp xanh, tạo ra sản phẩm lúa gạo có truy xuất nguồn gốc rõ ràng, đạt tiêu chuẩn quốc tế, nâng tầm giá trị và vị thế cho nông sản tỉnh Hưng Yên trên thị trường trong nước và xuất khẩu.

Tháo gỡ “điểm nghẽn”

Một trong những “điểm nghẽn” của nông nghiệp trước đây là tình trạng đất đai manh mún, dẫn đến khó khăn trong việc áp dụng công nghệ đồng bộ. Để giải quyết vấn đề này, tỉnh đang đẩy mạnh việc tuyên truyền, khuyến khích người dân dồn điền đổi thửa, tích tụ, tập trung ruộng đất hình thành các vùng sản xuất hàng hóa lớn thông qua các cơ chế, chính sách hỗ trợ tại Nghị quyết số 14/2026/NQHĐND ngày 9/7/2026 của HĐND tỉnh quy định về một số chính sách thực hiện cơ cấu lại ngành nông nghiệp. Theo đó, các tổ chức, cá nhân hình thành vùng sản xuất liền vùng, liền thửa từ 20ha trở lên đối với lúa sẽ được tỉnh hỗ trợ 3 triệu đồng/ha/năm trong 3 năm đầu sản xuất. Để khuyến khích người dân nhượng quyền sử dụng đất, cá nhân có ruộng cho mượn, cho thuê để tích tụ cũng được nhận hỗ trợ 6 triệu đồng/ha/năm, kéo dài tối đa lên tới 5 năm. Đồng thời, công tác tuyên truyền, vận động tại cơ sở được quan tâm khi UBND cấp xã và thôn đều được hỗ trợ 1 triệu đồng/ha đối với diện tích đất tích tụ thành công trên địa bàn. Yêu cầu đặt ra là việc sản xuất phải đi kèm hợp đồng liên kết ổn định tối thiểu từ 3 đến 5 năm tùy loại cây trồng. Người nông dân, HTX mua máy cấy, máy kéo nông nghiệp hay hệ thống sấy sẽ được hỗ trợ ngay 50% giá trị thực tế, tối đa lên tới 150 triệu đồng/máy. Đối tượng thụ hưởng cần cam kết sử dụng liên tục máy móc này trên địa bàn tỉnh tối thiểu 36 tháng. Đặc biệt, khâu làm mạ - nền tảng của cấy máy - được chú trọng đầu tư bài bản. Cơ sở sản xuất mạ khay quy mô (năng lực tối thiểu 10.000 khay/vụ, nhà xưởng từ 150m2, khu chăm sóc mạ từ 1.500m2) sẽ được hỗ trợ 100% chi phí chuyển giao công nghệ và hỗ trợ tối đa 30% chi phí mua khay gieo, lắp đặt hệ thống tưới, với tổng hạn mức hỗ trợ lên đến 200 triệu đồng/cơ sở. Những chính sách này không chỉ gỡ khó về vốn mà còn định hướng nông dân từng bước chuyển đổi từ nền sản xuất nhỏ lẻ sang tư duy kinh tế nông nghiệp quy mô lớn, chuyên nghiệp và bền vững.

Định hướng đã rõ ràng, cơ chế, chính sách đã ban hành cùng những khởi động bước đầu của các doanh nghiệp “đầu tàu”, kỳ vọng sản xuất lúa gạo của tỉnh sẽ chuyển hóa từ lợi thế thành giá trị thực, giúp nông dân làm giàu trên đồng đất quê hương.

Nguồn: Baohungyen.vn