Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Tích kể cho các con nghe kỷ niệm nhận Cờ thi đua “Đoàn kết quyết thắng” của Trung đoàn sau trận đánh ngày 5/4/1969, bắn rơi máy bay Mỹ.

Mười lăm tuổi tham gia kháng chiến

Sinh ngày 3/2/1930, đúng ngày thành lập Đảng trong một gia đình có truyền thống cách mạng, ông Nguyễn Văn Tích sớm chứng kiến cảnh quê hương bị áp bức, Nhân dân lầm than. Mới 15 tuổi, ông đã tham gia giành chính quyền ở phủ, huyện rồi vào Đội Nông dân cứu quốc, Đội du kích xã. Tháng 10/1950, ông nhập ngũ, bắt đầu cuộc đời binh nghiệp gắn với những năm tháng kháng chiến của dân tộc.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ông trực tiếp tham gia bảo vệ các tuyến vận chuyển lương thực, vũ khí. Năm 1952, ông được kết nạp Đảng, từng bước trưởng thành từ một chiến sĩ đến cán bộ chỉ huy.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, ông chuyển sang lực lượng pháo binh, trải qua nhiều vị trí công tác. Những năm tháng ấy không chỉ giúp ông trưởng thành về quân sự mà còn tôi luyện bản lĩnh của một người chỉ huy luôn biết dựa vào thực tiễn để tìm cách đánh hiệu quả nhất.

Năm 1965, khi lực lượng tên lửa phòng không ra đời, ông được chuyển sang đào tạo sử dụng loại vũ khí mới và trở thành cán bộ chỉ huy chiến đấu của bộ đội tên lửa chống lại cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của đế quốc Mỹ đối với miền Bắc. Từ tháng 7/1967, trên cương vị Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 56, Trung đoàn tên lửa 263, Sư đoàn 361 bộ đội phòng không Hà Nội, ông bắt đầu ghi dấu trên trận tuyến đánh giặc bảo vệ bầu trời Tổ quốc.

Ngày 2/1/1969, khi máy bay không người lái 147J của Mỹ vào do thám Hà Nội, ông trực tiếp chỉ huy đơn vị đánh trả. “Lúc ấy phải bình tĩnh lắm. Máy bay trinh sát của địch bay cao, tốc độ nhanh, mục tiêu lại nhỏ. Phải nắm chắc quy luật hoạt động của nó, chờ đúng thời cơ mới đánh” - ông Tích nhớ lại. Từ ngày 2/1 đến ngày 28/8/1969, với tinh thần mưu trí, quyết đoán, sáng tạo, linh hoạt, nắm chắc địch, ông Tích trực tiếp chỉ huy Tiểu đoàn 56 đánh 4 trận xuất sắc, bắn rơi 4 máy bay không người lái của Mỹ. Những kinh nghiệm của đơn vị sau đó được tổng hợp thành tài liệu để phổ biến cho các đơn vị khác. Ngày 30/8/1969, Tiểu đoàn 56 vinh dự đón nhận lẵng hoa của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đó là lẵng hoa cuối cùng của Bác Hồ tặng quân và dân ta trước lúc Người đi xa. Với ông Tích, đó là một trong những kỷ niệm thiêng liêng nhất của cuộc đời.

Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Nguyễn Văn Tích bên những kỷ vật lưu giữ chặng đường chiến đấu trong căn phòng truyền thống của gia đình.

Đối mặt "pháo đài bay"

Năm 1970, ông được giao cương vị Tham mưu trưởng, sau đó là Trung đoàn phó Trung đoàn 263. Cũng từ đây, ông cùng đồng đội bước vào cuộc đối đầu đặc biệt khốc liệt với “pháo đài bay” B-52 của Mỹ.

“B-52 khác hẳn những loại máy bay chúng tôi từng đánh, nhiễu rất mạnh, tín hiệu mục tiêu khó phát hiện. Những trận đầu rất khó khăn, nhưng đánh rồi phải rút kinh nghiệm, không thể cứ giữ cách đánh cũ” - ông Tích kể.

Tinh thần ấy đã giúp Trung đoàn 263 từng bước tìm ra cách đánh phù hợp. Rạng sáng ngày 12/10/1972, ông Tích cùng Trung đoàn trưởng Nguyễn Hồng Quảng trực tiếp chỉ huy Tiểu đoàn 43 phóng hai quả đạn vào tốp B-52, bắn hạ một chiếc. Đêm ngày 22/11/1972, tại Đô Lương, Thanh Chương (Nghệ An), ông cùng Phó Chính ủy Cù Sĩ Điện trực tiếp chỉ huy Trung đoàn đánh hai tốp B-52. “Đêm hôm đó, chúng tôi phát hiện mục tiêu. Không chần chừ, khi thời cơ đến là phải quyết đoán. Chỉ trong ít phút, hai chiếc B-52 bị bắn hạ” - ông Tích nhớ lại.

Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Nguyễn Văn Tích bên cuốn sách lịch sử Phòng không - Không quân được lưu giữ trong phòng truyền thống của gia đình.

Từ những trận đánh ấy, đặc biệt là trận đánh thắng B-52 ngày 22/11/1972 của Trung đoàn 263 đã được Quân chủng Phòng không - Không quân nghiên cứu, bổ sung hoàn thiện cuốn tài liệu “Cách đánh B-52” phổ biến ngay cho các đơn vị tên lửa trong Quân chủng. Vì vậy, khi Mỹ mở cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay B-52 vào Hà Nội và một số địa phương ở miền Bắc trong 12 ngày đêm cuối tháng 12/1972, các đơn vị tên lửa phòng không cùng quân và dân miền Bắc đã bắn rơi 81 máy bay, trong đó có 34 chiếc B-52; riêng Quân chủng Phòng không - Không quân bắn rơi 53 máy bay, trong đó có 32 chiếc B-52 (16 chiếc rơi tại chỗ), làm nên chiến thắng vang dội “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không”, buộc Mỹ phải ký Hiệp định Paris, chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam.

Tiếp đó, trong những ngày đầu tháng 1/1973, ông Tích cùng cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 263 tiếp tục chiến đấu với máy bay B-52, bảo vệ đầu mối giao thông chiến lược ở Quân khu 4, con đường huyết mạch chi viện cho chiến trường miền Nam và liên tục lập công. Ngày 4/1/1973, Tiểu đoàn 41 bắn rơi một máy bay B-52. Ngày 10/1, Tiểu đoàn 56 bắn rơi thêm một chiếc. Rạng sáng ngày 14/1, Tiểu đoàn 43 và Tiểu đoàn 56 tập trung hỏa lực tấn công tốp B-52 và đã xóa sổ hai “pháo đài bay” của Mỹ. Đây cũng là hai chiếc máy bay Mỹ cuối cùng bị bắn rơi ở miền Bắc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Nhắc lại những chiến công ấy, ông Tích không nhận về mình mà trầm ngâm nói: “Chiến công là của cả đơn vị. Người chỉ huy chỉ làm nhiệm vụ của mình, còn để có được kết quả ấy là công sức, xương máu của rất nhiều cán bộ, chiến sĩ”.

Trọn đời theo Đảng, hết lòng phục vụ Nhân dân

Sau những trận đánh B-52, ngày 15/1/1973, Trung đoàn 263 nhận lệnh cơ động vào bảo vệ vùng giải phóng Quảng Trị. Ông Tích được bổ nhiệm Trung đoàn trưởng. Đầu năm 1975, nhận lệnh của cấp trên, ông cùng cán bộ chỉ huy các cấp của Trung đoàn tổ chức cho toàn Trung đoàn hành quân cơ động, đưa khí tài vượt Trường Sơn, qua đất bạn Lào vào chiến trường miền Đông Nam Bộ tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh. Ngày 15/5/1975, ông vinh dự được chỉ huy đoàn xe kéo đạn tên lửa của Trung đoàn 263 tham gia cuộc diễu binh mừng chiến thắng trên đường phố Sài Gòn vừa giải phóng. Giữa niềm vui lớn của ngày hội non sông thu về một mối, trong lòng người chỉ huy năm ấy lại dâng lên bao nỗi nhớ. Ông nhớ người em trai đã hy sinh trong kháng chiến chống thực dân Pháp; nhớ người con trai lớn nhập ngũ năm 1968, hy sinh tại chiến trường năm 1971. Và hơn hết, ông nhớ những đồng đội đã nằm lại trên những chặng đường chiến đấu, những người không thể có mặt trong ngày vui chiến thắng. Chính họ, cùng biết bao cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh để ông và những anh em may mắn còn sống được tham gia cuộc diễu binh lịch sử này.

Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân của ông Nguyễn Văn Tích.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông Tích tiếp tục phục vụ trong Quân chủng, đến năm 1982 ông nghỉ hưu với quân hàm Trung tá. Trở về xã Vũ Quý, người lính lại tiếp tục công việc ở quê nhà. Ông tham gia công tác Đảng, chính quyền, Hội Cựu chiến binh, tích cực xây dựng nông thôn mới, hoạt động “Đền ơn, đáp nghĩa” và các phong trào tại địa phương. “Gia tài người lính” của ông là những phần thưởng cao quý: Huân chương Quân công hạng Ba, Huân chương Chiến công hạng Ba, Huy hiệu Bác Hồ... Đặc biệt, ngày 28/8/2026, Trung tá Nguyễn Văn Tích được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì có thành tích đặc biệt xuất sắc trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Tiếp chúng tôi trong căn phòng lưu giữ những kỷ vật thời chiến, ông Tích vẫn nhắc nhiều về đồng đội hơn là nói về mình. 75 năm đứng trong hàng ngũ của Đảng, ông luôn tròn trách nhiệm với quê hương, với Nhân dân. Những chiến công đã lùi xa theo năm tháng nhưng phẩm chất của người lính vẫn hiện hữu trong cuộc sống hôm nay, chiến đấu khi Tổ quốc cần, trở về vẫn một lòng cống hiến.

Nguồn: Baohungyen.vn