Chuyển đổi số đang mở ra cách tiếp cận mới với di sản văn hóa, từ giới thiệu, trải nghiệm các giá trị di sản trên môi trường số đến xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, bảo tồn và phát huy. Tỉnh đã và đang đẩy mạnh số hóa di sản, xây dựng hạ tầng văn hóa số, tạo thêm điều kiện để Nhân dân, du khách tiếp cận các giá trị văn hóa và khai thác di sản trong phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa.
.jpg)
Các di tích thuộc Khu di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến được số hóa, giúp người dân, du khách thuận tiện hơn trong tìm hiểu lịch sử, văn hóa và giá trị di sản.
Mở rộng không gian tiếp cận di sản
Không cần trực tiếp đến Bảo tàng tỉnh, du khách vẫn có thể tìm hiểu các bảo vật quốc gia, bộ sưu tập và hiện vật quý của tỉnh qua website baotanghungyen.vn. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh hoặc máy tính kết nối internet, người xem có thể chủ động khám phá hiện vật cùng những thông tin thuyết minh đi kèm.
Tại Bảo tàng tỉnh, công nghệ số đang được ứng dụng trong bảo tồn, kiểm kê, nghiên cứu và giới thiệu di sản. Đến nay, đơn vị đã thực hiện số hóa hơn 250 hiện vật, trong đó có 5 bảo vật quốc gia; đồng thời xây dựng tour 3D và ứng dụng mã QR trong giới thiệu hiện vật. Một số hiện vật tiêu biểu, bảo vật quốc gia như trống đồng Động Xá, quan tài thời kỳ văn hóa Đông Sơn, tượng Quan Âm Thiên Thủ Thiên Nhãn, bệ tượng Phật đá hoa sen ở chùa Hương Lãng... được giới thiệu bằng hình ảnh, mô hình trực quan kèm thuyết minh bằng nhiều ngôn ngữ. Đồng chí Vũ Nguyên Lý, Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh cho biết: Với khối lượng tài liệu, hiện vật lớn, đơn vị xác định ứng dụng công nghệ là giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Cùng với đó, Bảo tàng tỉnh thường xuyên cập nhật thông tin về hiện vật và các hoạt động của đơn vị trên cổng thông tin điện tử, trang Facebook; tiếp tục hoàn thiện hệ thống thông tin số hóa, hướng tới phát triển bảo tàng ảo, triển lãm số, ứng dụng công nghệ thực tế ảo, đưa hiện vật đến gần hơn với công chúng.
Từ không gian bảo tàng, công nghệ số tiếp tục được đưa đến các di tích, giúp những giá trị lịch sử, kiến trúc và văn hóa có thêm cách tiếp cận trực quan. Tại đền An Lạc (xã Việt Tiến) - di tích cấp quốc gia phụng thờ Phụ quốc Thái úy Đỗ Anh Vũ dưới triều Lý, UBND xã đã triển khai mô hình tham quan bằng công nghệ thực tế ảo VR360. Qua điện thoại thông minh hoặc máy tính bảng, người dân và du khách có thể trải nghiệm không gian 360 độ, xoay và di chuyển góc nhìn giữa tòa tiền tế, hậu cung, lăng mộ để tìm hiểu kiến trúc di tích. Anh Dương Minh Đức, người dân địa phương đã nhiều lần đến đền An Lạc nhưng khi trải nghiệm trên nền tảng 360 độ với nhiều góc nhìn từ trên cao và các vị trí khác nhau giúp anh cảm nhận rõ hơn quy mô, vẻ đẹp của ngôi đền. Cách giới thiệu này giúp người dân thuận tiện hơn trong việc tìm hiểu và lan toả giá trị di sản của quê hương.
Không riêng đền An Lạc, đến nay toàn tỉnh đã số hóa 66 di tích xếp hạng quốc gia đặc biệt và cấp quốc gia, cùng 120 di tích xếp hạng cấp tỉnh bằng các hình thức như ứng dụng công nghệ thực tế ảo VR360, mã QR...
Du khách quét mã QR để tìm hiểu thông tin về chùa Keo (xã Vũ Tiên).
Hình thành hạ tầng văn hóa số
Hiện nay, tỉnh có 3.716 di tích lịch sử - văn hóa, trong đó có 6 di tích, cụm di tích quốc gia đặc biệt và 284 di tích, cụm di tích cấp quốc gia; 12 hiện vật, nhóm hiện vật được công nhận là bảo vật quốc gia; cùng 1.152 lễ hội truyền thống, trong đó có 20 lễ hội thuộc danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Khối lượng di sản lớn đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị.
Xác định tầm nhìn dài hạn, ngày 24/8/2026, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 330/ KH-UBND về tổ chức triển khai thực hiện hạ tầng văn hóa số trên địa bàn tỉnh. Kế hoạch khẳng định quan điểm: Dữ liệu số là nền tảng, công nghệ số là công cụ, đổi mới sáng tạo là động lực và giá trị văn hóa truyền thống là cốt lõi. Kế hoạch đặt mục tiêu phấn đấu số hóa 100% di tích; riêng năm 2026 hoàn thành số hóa 100% di tích xếp hạng quốc gia đặc biệt, xếp hạng quốc gia và 100% di sản văn hóa phi vật thể trong danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Cùng với đó là xây dựng cơ sở dữ liệu số, ứng dụng 3D, thực tế ảo, thuyết minh tự động, mã QR và bản đồ số trong quản lý, bảo tồn, quảng bá và phát huy giá trị di sản. Những năm qua, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ động triển khai số hóa theo từng nhóm đối tượng, từng bước tích hợp dữ liệu ngành. Từ đầu năm 2026 đến nay, ngành đã hoàn thành tích hợp cổng du lịch thông minh, đặt 12 bảng QR tại các khu, điểm du lịch và số hóa 13 khu, điểm du lịch trên địa bàn. Bản đồ số du lịch Hưng Yên đã được đưa vào khai thác, tích hợp thông tin về di tích, lễ hội...
Du khách tham quan Bảo tàng tỉnh.
Chuyển đổi số là yêu cầu cần thiết trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh hiện nay, lĩnh vực văn hóa cũng không thể đứng ngoài xu hướng đó. Việc ứng dụng công nghệ vào bảo tồn và lan tỏa các giá trị văn hóa giúp người dân, du khách tiếp cận di sản thuận tiện hơn, đồng thời mở thêm cơ hội sáng tạo các sản phẩm văn hóa trên môi trường số. Đây cũng là cơ sở quan trọng để phát triển công nghiệp văn hóa, đưa các giá trị văn hóa trở thành nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Thời gian tới, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục tập trung hoàn thiện, chuẩn hóa, cập nhật và kết nối dữ liệu; nâng cấp hạ tầng công nghệ, nền tảng số; đồng thời đào tạo đội ngũ có chuyên môn về cả di sản và công nghệ. Cùng với nguồn lực của Nhà nước, ngành tăng cường phối hợp giữa các đơn vị, huy động nguồn lực xã hội hóa để mở rộng số hóa, bảo đảm dữ liệu di sản được cập nhật, lưu trữ và khai thác lâu dài.
Nguồn: baohungyen.vn